29.5.13
Chỉ một chiếc xe cẩu cha vơ chú váo nào đó đã có thể khiến 1/3 lãnh thổ Việt Nam chìm trong bóng tối khiến những người lạc quan nhất của đất nước hạnh phúc hàng đầu thế giới cũng phải giật mình thon thót, lo bị rơi vào cảnh hỗn mang (như giao thông Sài Gòn những giờ mất điện).

Những ngày cuối tháng 5 nắng nóng như điên nhưng trên các trang báo, cái tên EVN còn nóng hơn nhiều. Thậm chí, danh tiếng của EVN còn nổi như sóng cồn trên nhiều tờ báo quốc tế nhờ sự cố có một không hai trong lịch sử ngành năng lượng điện: một xe cần cẩu cha vơ chú váo nào đó ở Di Linh-Tân Định, vì sơ ý khi trồng cây đã đánh sập toàn bộ hệ thống điện lực miền Nam khiến 22 tỉnh thành quay trở lại thời kỳ...không có điện!

Trong thông cáo phát đi ngay sau sự cố, EVN trần tình, đây là sự cố bất khả kháng. Bởi lẽ, thông thường, đường dây 500kV cao tận 19 mét, nhưng vì xe cẩu nâng cây dầu có chiều cao khoảng 15m đã chạm vào đường dây điện! Đầu tiên là người dân chúng ta xiết bao cảm thông và sẵn sàng chia sẻ lý do bất khả kháng này. Bỏ qua những khó chịu bức xúc thường xuyên vì ông kễnh EVN suốt ngày dọa dẫm cắt điện nơi này nơi kia, thích lên thì ông kễnh này tăng giá và chỉ có tăng chứ không bao giờ có chuyện...giảm giá lấy 1 xu.
Đó cũng là lý do bất khả kháng mà EVN trưng ra khiến dân tình chúng ta ú ớ một tí rồi im bặt như bị keo con voi dán ngang miệng vậy. Giờ không phải là lúc chúng ta kể tội EVN mà là lúc chúng ta cùng EVN nhìn nhận lại nỗi khổ vô hạn của ông chủ EVN trong quá trình phục vụ dân ta.

Mất điện toàn miền Nam vì cây dầu cao 15m.

Ghét những kẻ thừa gió bẻ măng, nhân lúc EVN bối rối liền vạch thêm tội rồi kết luận cứ như đúng rồi vậy. Thí dụ, rất nhiều kẻ cho rằng EVN chỉ quen bóp cổ người tiêu dùng mà không hề để ý tới an ninh hệ thống điện quốc gia, chỉ cần ai đó bực mình với ông nhà đèn mà quăng một khúc cây lên trời đúng vào đường tải 500 KV thì nửa nước tắt điện! Giả sử có 3 người ở 3 miền Bắc-Trung-Nam cùng một lúc bực mình vì EVN tăng giá vô tội vạ hoặc cúp điện bất thình lình theo nguyên lý 'bất khả kháng', họ cùng quăng củi lên lưới điện 500 KV thì nói dại, cả nước cùng tắt điện hay sao? An ninh lưới điện quốc gia dễ bị khống chế đến thế sao?

Dĩ nhiên, đó chỉ là giả định của những kẻ thừa gió bẻ măng, ghét EVN như ghét bóng tối, ghét giặc điện thì mới tưởng tượng ra mối nguy hại đến cỡ như thế thôi. Trên thực tế, hồi nhà máy thủy điện Sông Đà còn đang thi công sôi động, cả nước cùng góp sức, góp công, góp của cho công trình trọng điểm quốc gia này mà chỉ một kẻ ăn cắp sắt vụn để kiếm từng xu lẻ cũng đã làm tê liệt toàn bộ công trường vĩ đại với ngót 4 vạn nhân công đang miệt mài làm việc đó thôi. Hắn, kẻ ăn cắp sắt vụn ấy chỉ cắt đứt những sợi dây néo cột điện đường trục tải điện về công trường thủy điện mà thôi. Số sắt hắn ăn cắp được bán cho đồng nát chỉ ngang giá một bữa rượu của kẻ bần cùng!

Xét trị giá số sắt bị hắn ăn cắp là vô giá trị, xét động cơ phá hoại thì hắn hoàn toàn không hề biết gì, hắn chỉ ăn cắp vặt như mọi kẻ ăn cắp vặt mà thôi. Nhưng vụ đó tòa án đã khép hắn vào tội tử hình bởi lẽ thiệt hại mà hắn gây ra cho công trường thủy điện Hòa Bình cũng như cho xã hội là quá lớn!

Nhưng đó là chuyện cũ mèm và chả có gì liên quan tới an ninh hệ thống điện quốc gia thời kỹ trị độc quyền này cả. Hệ thống đường dây 500 KV trọng yếu của quốc gia, qua sự cố có một không hai này chỉ cần rút kinh nghiệm và tổ chức ngay một đội ngũ khổng lồ bảo vệ dọc trục 500 KV này như hệ thống bảo vệ đường sắt Bắc-Nam là được chứ gì! Hoặc giả, sẽ nghiên cứu để mở ra đề tài nghiên cứu khoa học tăng cường an ninh hệ thống điện lưới quốc gia, kinh phí thì xin ngân sách, thiếu thì xin bổ sung...gì chứ liên quan đến an ninh hệ thống điện quốc gia thì ai nghe trình bày cũng phải gật đầu ngay tắp lự.

Nhìn rộng ra thì đến như anh Bất động sản đang chết lâm sàng kia còn xin được giải cứu cơ mà? Khỏi nói đến anh xăng dầu, anh này thì không cần đến lý do bất khả kháng như EVN, không thèm lý do bất động sản bất động mà chỉ cần viện lý do chống buôn lậu xăng dầu qua biên giới thì cũng đã được tăng giá vùn vụt rồi. EVN cứ yên tâm đi, lý do là bất khả kháng cơ mà!

Đâu đó vẫn còn nghe tiếng kêu than yếu ớt rằng: trách nhiệm với EVN, người dân chúng tôi thực hiện đủ, vừa rồi, mất điện toàn miền Nam, thiệt hại không biết đâu mà kể, EVN định tính sao đây?

Thì tính rồi đấy thôi. Ngày 24/5, ông Lê Xuân Thái, Phó Trưởng ban Quan hệ cộng đồng Tổng Công ty Điện lực Miền Nam thuộc EVN dõng dạc phát biểu với báo giới, theo quy định trong Luật Điện lực, sự cố đường dây 500 kV vừa qua là khách quan, bất khả kháng, nên rất khó buộc EVN phải bồi thường thiệt hại.

Trước đó một ngày, ông Đặng Hoàng An, Phó Tổng Giám đốc EVN thậm chí còn khẳng định rõ ràng trên báo chí rằng “EVN cũng như ngành điện có nhiều thiệt hại rất lớn”.

Theo cái lý luận này thì đã rõ, EVN không phải đền bù thì vẫn cứ là một nhà cung cấp dịch vụ tử tế! Chưa bắt người dân bù thiệt hại cho EVN là còn bao dung, độ lượng với người dân lắm lắm rồi đấy nhé!

Chợt nghĩ, kinh nghiệm xử lý tình huống như EVN, điện lực khắp thế giới chắc chắn 100% là cần học tập. Như Thái Lan, mất điện 14 tỉnh ngày 21/5, đến ngày 22/5 đã vội vàng công bố thiệt hại là 10 tỉ baht (quy ra tiền Việt là 7.000 tỷ đồng). Tổn thất lớn hơn ¼ gói hỗ trợ bất động sản Việt Nam, đấy là còn mất điện chiều tối và đêm, chứ không con số còn lớn biết chừng nào. Dại quá, công bố sớm thế làm gì, rồi lại tha hồ nghe càm ràm điếc tai nhức óc. Cứ như EVN đấy, đang nghiên cứu, đang thống kê, một tuần sau khi dư luận đã bị gió điều hòa làm mát thì thôi nhé, chuyện to hóa ra nhỏ, chuyện nhỏ hóa ra không có. Doanh nghiệp không biết đường “ngậm bò hòn làm ngọt” thì chắc chắn thường xuyên trong vùng bị cắt điện luân phiên. Lúc đó thì chỉ có nước vừa khóc vừa xin mà thôi, nhớ kỹ nhé!

Cái ông Bộ trưởng Hàn Quốc lại còn kỳ khôi hơn nữa. Nghe đâu, tháng 9/2011, Hàn Quốc gặp sự cố mất điện hiếm thấy, ấy thế là Bộ trưởng Kinh tế và tri thức Choi Joong Kyung, phụ trách vấn đề năng lượng đã đệ đơn từ chức vì phải "nhận trách nhiệm về đạo đức người đứng đầu" dù không liên quan trực tiếp tới sự cố mất điện. May mà các Bộ trưởng nhà ta không hành xử như cái nhà ông này chứ không tốc độ có Bộ trưởng mới của Việt Nam còn thường kỳ hơn tăng giá xăng, giá điện.

Đang định dừng tay gõ thì bỗng đâu ba chữ “Điện Hạt Nhân” hiện về khiến cho kẻ viết bài này hồn bay phách lạc. Chết chửa, đường dây 500kV còn dễ tổn thương như bình pha phê thế này thì làm điện hạt nhân phải tính làm sao?

Ngay như Nhật Bản, công nghệ tiên tiến nhất thế giới, kỷ luật lao động xếp top 1, top 2, mà mấy hôm trước phải hốt hoảng thông báo, rò rỉ phóng xạ trong phòng thí nghiệm hạt nhân. Thảm họa Fukushima thì khỏi nói rồi, như chính quốc hội nước này nhận định, nguyên nhân là do lỗi con người chứ không chỉ do động đất và sóng thần.

Trông người chẳng ngẫm đến ta, Việt Nam thừa quyết tâm đi tắt đón đầu làm điện hạt nhân ngay tức khắc bằng việc đầu tiên là phổ biến nhận thức về điện hạt nhân.

Vẽ tranh là hết e ngại về xây dựng nhà máy điện hạt nhân

Không làm thì thôi, đã xắn tay làm thì thóc phải xay ra cám! Cách làm điện hạt nhân của chúng ta cũng phong phú đa dạng, chắc chắn là Nga hay Nhật Bản còn phải xách dép chạy theo mà học nhé. Thí dụ: phát động đủ cấp tham gia, tiểu học thì thi vẽ tranh “Chúng em với năng lượng nguyên tử”, chỉ qua một lớp học này các em đã không hề sợ những vấn đề mà đôi khi nhưng kẻ có học thường run như cầy sấy. Điện hạt nhân có gì mà phải sợ chứ? Giáo viên và học sinh cấp cao hơn thì được thì thăm lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt, rồi yên tâm là Đà Lạt có lò hạt nhân vẫn an toàn cả mấy chục năm nay đấy có sao đâu. Nghe đã bùi tai chưa nào, thưa các quý vị? Mà còn tha hồ mà bùi tai nữa nhé, 200 tỷ đồng tuyên truyền điện hạt nhân cũng chẳng ít ỏi gì.

Cái nhà ông bán công nghệ cho Việt Nam cũng khẳng định chắc nịch rồi, công nghệ điện hạt nhân Việt Nam là an toàn nhất thế giới. Chưa kể lũ lượt sinh viên ưu tú của Việt Nam đang được gửi sang tận Nga học về điện hạt nhân, dăm ba năm nữa về là thành chuyên gia hàng đầu. Ấy, cũng có bác chuyên gia tầm thế giới nhận định rằng, đào tạo một nhân lực chủ chốt cho điện hạt nhân phải mất 8-12 năm. Đấy là bác không tính người Việt Nam vốn thông minh, nhanh nhẹn, đi tắt đón đầu mua công nghệ được thì đào tạo tắt chắc chắn 100% là được chứ sao.

Tin như vậy đi nhé và hãy kê cao gối ngủ cho kỹ, lo làm gì chuyện Fukushima hay Chernobyl.Nói nhỏ thôi: ai khiến các vị lo cơ chứ, người nào có việc của người đó, hiểu chưa?

Nguồn: Ngũ Liên/Báo Đất Việt