5.5.17
Nội dung dưới đây do Solar Hub và Baker Mckenzie tổng hợp. DEVI chia sẻ lại để cung cấp thêm thông tin cho những nhà làm chính sách và những người quan tâm. Bản gốc của tài liệu, vui lòng xem bản tiếng Việt, English version


BẢNG TỔNG HỢP Ý KIẾN ĐÁNH GIÁ 
QUYẾT ĐỊNH SỐ 11/2017/QĐ-TTg CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ ("Quyết Định 11") 
VỀ CƠ CHẾ KHUYẾN KHÍCH PHÁT TRIỂN CÁC DỰ ÁN ĐIỆN MẶT TRỜI TẠI VIỆT NAM


Chương IV - Điều khoản Thi hành

Điều 13 Quyết Định 11 quy định một số trách nhiệm nhất định đối với BCT và BKHĐT.

Ngoài BCT, BKHĐT Bộ Tài chính còn có một số các bộ, ngành khác tham gia vào việc quản việc phát triển các dự án điện mặt trời, bao gồm: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên Môi trường, v.v.. vậy, các thông hướng dẫn thi hành Quyết Định 11
thể cần hướng dẫn liên quan đến các Bộ, quan ngang Bộ đó, để thực
hiện các ưu đãi, bảo đảm, bảo lãnh như được đề nghị tại Chương 3 trên đây.

Điều 13.1(b) BCT có trách nhiệm "ban hành Hợp đồng mua bán điện mẫu áp dụng cho các dự án nối lưới, dự án trên mái nhà hướng dẫn thực hiện."

Vui lòng xem nội dung góp ý tại Điều 3.9 trên.

Điều 13.1 (c) BCT có trách nhiệm "ban hành phương pháp tính toán tổn thất trên đường dây trong trường hợp điểm đo đếm không trùng với điểm đấu nối."

Vui lòng xem nội dung góp ý tại Điều 8 ở trên.

Điều 13.1(d) BCT có trách nhiệm "ban hành các quy chuẩn kỹ thuật về điện mặt trời, quy định đo đếm điện năng cho dự án điện mặt trời và hướng dẫn thủ tục đấu nối, lắp đặt công và tính toán cơ chế bù trừ năng lượng (netmetering) của các dự án điện mặt trời trên mái nhà."

Vui lòng xem nội dung góp ý tại Điều 12.2, liên quan đến cơ chế trừ năng lượng (net-metering).

Điều 13.1(dd) (Trách nhiệm của các Bộ, địa phương đối với dự án điện mặt trời) BCT có trách nhiệm "Nghiên cứu quy trình đấu thầu các dự án điện mặt trời và tổ chức thực hiện có lộ trình thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư, giảm giá thành các dự án điện mặt trời. "

Từ "nghiên cứu" được sử dụng, không rõ là BCT sẽ làm việc với Bộ Kế hoạch và Đầu tư để ban hành văn bản hướng dẫn thi hành hay đây chỉ công việc nội bộ của BCT.  Ngoài ra, sẽ ý nghĩa hơn nếu quy định này được làm rõ bởi các thông tư hướng dẫn thi hành Quyết Định 11, rằng việc đấu thầu đây để lựa chọn các chủ đầu tư/nhà phát triển dự án hay lựa chọn các nhà thầu hay cả hai.

Thêm vào đó, việc đấu thầu sẽ được thực hiện như thế nào khi nào sẽ thực hiện, liên quan đến việc được hưởng chế giá FiT hiện tại theo Quyết Định số 11, nên được làm nhằm bảo đảm quyền lợi của các nhà đầu tư.

Điều 13.1(e) Điều 16 (Hiệu lực thi hành) BCT có trách nhiệm: "Nghiên cứu đề xuất cơ chế khuyến khích phát triển các dự án điện mặt trời áp dụng cho giai đoạn sau ngày 30 tháng 6 năm 2019."
"Điều 16. Hiệu lực thi hành 1. Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 6 năm 20167 đến ngày 30 tháng 6 năm 2019."

Chính sách chưa rõ ràng cho giai đoạn sau ngày 30 tháng 6 năm 2019:

Quyết Định 11 chỉ có hiệu lực đến ngày 30 tháng 6 năm 2019, và Thủ tướng Chính phủ đưa ra yêu cầu BCT nghiên cứu đề xuấtchế chính sách mới dành cho các dự án điện mặt trời cho giai đoạn sau ngày 30 tháng năm 2019. 

Tuy nhiên, Quyết Định 11 không đưa ra một bảo đảm cụ thể nào với các nhà đầu tư sớm rằng họ sẽ được hưởng ưu đãi không kém thuận lợi hơn các ưu đãi cho nhà đầu tư sau ngày 30 tháng 6 năm 2019, về các điều khoảnbản của thỏa thuận đầu tư và đặc biệt là HĐMBĐ, ngay cả khi điều này có nghĩacần phải có những điều chỉnh mang tính hồi tố đối với giá mua điện FiT.

Điều 13.1(i) Đối với các dự án điện mặt trời chưa có trong danh mục của Quy hoạch phát triển điện mặt trời và Quy hoạch phát triển điện lực đã được phê duyệt, BCT có trách nhiệm "xem xét, phê duyệt bổ sung quy hoạch các dự án điện mặt trời có quy mô công suất nhỏ hơn hoặc bằng 50 MW; và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt bổ sung quy hoạch các dự án điện mặt trời có quy mô công suất lớn hơn 50 MW."

Khi phê duyệt quy hoạch phát triển điện mặt trời (cấp quốc gia và cấp tỉnh) chưa được thực hiện xong, sẽ mất thời gian và gánh nặng thủ tục hành chính đối với các nhà đầu tư các dự án mới phải thực hiện thủ tục đề nghị phê duyệt bổ sung vào quy hoạch. 

Thủ tục này cần được cải thiện và đơn giản hóa tại các thông tư hướng dẫn thi hành.

Điều 13.2  Bộ Kế Hoạch và Đầu có trách nhiệm "chủ trì phối hợp với các Bộ, ngành xây dựng cơ chế khuyến khích đầu tư phát triển sản xuất các thiết bị điện măt trời tại Việt Nam trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt."

Theo Quyết định 11 thì có vẻ Thủ tướng Chính phủ sẽ ban hành một văn bản khác quy định về chế hỗ trợ phát triển doanh nghiệp sản xuất các thiết bị điện mặt trời tại Việt Nam.  Dự thảo văn bản đó cũng sẽ cần được soát.

Ngoài ra, BKHĐT và Sở Kế hoạch Đầu tư địa phương có vai trò quan trọng trong việc phê duyệt đầu tư dự án và thành lập công ty dự án. vậy, thể cần cân nhắc đưa ra thêm các chỉ thị đối với BKHĐT để để cải thiện quy trình cấp phép cụ thể cho các dự án điện mặt trời (ngoài những quy định chung theo Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu và các văn bản hướng dẫn thi hành hiện có).

Điều 13.3 Bộ Tài chính có trách nhiệm: "Chủ trì nghiên cứu bổ sung quy định miễn các loại thuế, phí đối với các dự án trên mái nhà (công suất lắp đặt không quá 50 kW), trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt".

Dự thảo quy định do Bộ Tài chính soạn thảo cần được rà soát để đánh giá liệu các loại thuế hoặc phí được miễn đủ hay chưa.

Điều 15 (Điều khoản chuyển tiếp)  "Đối với các dự án nối lưới và dự án trên mái nhà có hợp đồng mua bán điện đượctrước thời điểm Quyết định này có hiệu lực, hai bên có trách nhiệm thỏa thuận, kết Hợp đồng sửa đổi theo quy định của Quyết định này."

Không nên áp dụng hiệu lực hồi tố bất lợi/tiêu cực đối với các dự án và HĐMBĐ đã ký, đặc biệt là đối với quy định đưa ra các yêu cầu cao hơn hoặc các ưu đãi thấp hơn (căn cứ theo Luật ban hành Văn bản Quy phạm Pháp luật, Điều 152).

Ngoài ra, Luật Đầu tư (Điều 13) quy định một số nguyên tắc để bảo đảm đầu tư kinh doanh khi thay đổi pháp luật như sau:
(i) Trường hợp văn bản pháp luật mới được ban hành quy định ưu đãi đầu cao hơn ưu đãi đầu nhà đầu tư đang được hưởng thì nhà đầu tư được hưởng ưu đãi đầu tư theo quy định của văn bản pháp luật mới cho thời gian hưởng ưu đãi còn lại của dự án.
(ii) Trường hợp văn bản pháp luật mới được ban hành quy định ưu đãi đầu thấp hơn ưu đãi đầu nhà đầu tư được hưởng trước đó thì nhà đầu được tiếp tục áp dụng ưu đãi đầu tư theo quy định trước đó cho thời gian hưởng ưu đãi còn lại của dự án.

Tuy nhiên, bảo đảm này không áp dụng trong trường hợp thay đổi quy định của văn bản pháp luật vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn hội, đạo đứchội, sức khỏe của cộng đồng, bảo vệ môi trường.

Nếu nhà đầu tư không còn đủ điều kiện hưởng các ưu đãi đầu tư, một hoặc một số các giải pháp sau đây sẽ được áp dụng:
(i)  Khấu trừ thiệt hại thực tế của nhà đầu tư vào thu nhập chịu thuế;
(ii)  Điều chỉnh mục tiêu hoạt động của dự án đầu tư;
(iii)  Hỗ trợ nhà đầu tư khắc phục thiệt hại.
Tuy nhiên, trong các trường hợp này, nhà đầuphải có yêu cầu bằng văn bản trong thời hạn ba (3) năm kể từ ngày văn bản pháp luật mới có hiệu lực thi hành.

Về vấn đề này, Quyết Định số 11 không đưa ra một chính sách cụ thể nào về việc xử rủi ro do thay đổi pháp luật, thuế hoặc chi phí. vậy, các vấn đề này nên được cân nhắc làm rõ trong các văn bản hướng dẫn thi hành, sao cho chỉ những yêu cầu mới mà thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư nên cần áp dụng.